Το ξεκίνημα στο cine-blog μου δε θα μπορούσε να γίνει παρά με τον αγαπημένο μου Έλληνα σκηνοθέτη, το
Νίκο Νικολαϊδη.
Για την τεχνοτροπία του δε θα μιλήσω, γιατί δεν την κατέχω, ξέρω μόνο πως κάθε σκηνή του (εικόνα και διάλογοι) ξυπνάει μέσα μου ένα πλούτο συναισθημάτων και σκέψεων σε τέτοια ένταση που μόνο άλλοι 2-3 μεγάλοι σκηνοθέτες (θα ακολουθήσει αφιέρωμα και γι' αυτούς) έχουν καταφέρει. Χώρια που ήταν αυτός, με την ταινία του
Τα κουρέλια τραγουδούν ακόμα που με βοήθησε να διευρύνω την κινηματογραφική μου αντίληψη (θέλει κι αυτή την αγωγή της).
"Ποιητή της παρακμής" τον ονομάζουν. Ο ίδιος συχαινόταν να τον αναφέρουν σαν σκηνοθέτη του περιθωρίου. Παρ' ολ' αυτά, ο Νικολαϊδης όντως έζησε την εποχή της παρακμής και την παρουσίασε στο έργο του χωρίς περιστροφές και καλοπισμούς, όπως ο ίδιος την αφουγκράστηκε όσο μπορεί κανείς να συμφωνεί ή να διαφωνεί μαζί του.
Στους κεντρικούς προβληματισμούς του η υποχώρηση της αξίας της συλλογικότητας έναντι του ατομισμού και ο περιορισμός της ελευθερίας του ατόμου (όση συζήτηση κι αν μπορεί να χωράει πάνω στον ορισμό της) στις σύγχρονες κοινωνίες.
Θέλω να τονίσω πως κάποιες από τις ταινίες του ήταν μελλοντολογικές. Για παράδειγμα στα "κουρέλια" το 1979, ξεκινάει η τριλογία του (θα ακολουθήσουν το
Γλυκιά Συμμορία το 1987 και το
Ο χαμένος τα παίρνει όλα το 2004) πάνω στο θέμα της συλλογικότητας που υποχωρεί έναντι του ατομισμού. Εκεί παρουσιάζει μια παρέα νέων, "κουρελιασμένων" από τη διάψευση των εγχειρημάτων χειραφέτησης (όση κουβέντα κι αν χωράει πάλι στο περιεχόμενο του όρου) που δεν αρνείται όμως να "παραδώσει τα όπλα". Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και στις επόμενες 2 ταινίες της τριλογίας.
Ας κρατήσουμε εδώ, πως τα "κουρέλια" τα γύρισε το 1979, την ίδια στιγμή που το αγωνιστικό κλίμα στην Ελλάδα ήταν ανεβασμένο με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου νωπά και την ενεργό συμμετοχή μεγάλων τμημάτων της νεολαίας σε διάφορες συλλογικότητες. Υποκλίνομαι στο αισθητήριο του ποιητή...
Στην άλλη του τριλογία, που αποτελείται από τις ταινίες
Ευρυδίκη ΒΑ2037,
Πρωινή περίπολος και το κύκνειο άσμα του
The zero years το κύριο θέμα είναι η καταστολή των ελευθεριών του ατόμου, η απομόνωση του και οι ανασφάλειες του να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα που γίνεται όλο και χειρότερη. Σε συνέντευξή του το 2004, που δυστυχώς δεν μπορώ να βρω τώρα, οπότε γράφω αναγκαστικά από μνήμης, όταν τον ρωτάει η δημοσιογράφος για την "Πρωϊνή Περίπολο", ο Νικολαϊδης σκοτεινιάζει και απαντά "Δε θέλω να μιλήσω γι αυτή την ταινία. Μιλάω σ' αυτή για εποχές που φοβόμουν ότι θα 'ρθουν και ήρθαν. Αυτή η ταινία με πονάει."
Για μια ακόμα φορά το αισθητήριο του ποιητή βρίσκεται μπροστά από την εποχή του, αφού θα περάσουν κάποια χρόνια μέχρι να γίνουν οι ανατροπές του '89-'91.
Με τον τρόπο αυτό, ο Νικολαϊδης προβλέπει την εποχή στην οποία ο ιμπεριαλισμός θα πάρει τη ρεβάνς σε υλικό και ιδεολογικό επίπεδο απέναντι στην εργατική τάξη και τους συμμάχους της (δική μου οπτική, δεν ξέρω τη γνώμη είχε ο ίδιος για το υποκείμενο), την ίδια εποχή που το κόμμα είναι εκστασιασμένο στον αστερισμό της περεστρόικα.
Επίσης ο Νικολαϊδης προλαβαίνει το ΝΑΡ, στην περιγραφή χαρακτηριστικών του "ολοκληρωτικού καπιταλισμού", μετα-ιμπεριαλιστικού σταδίου του καπιταλισμού, που το κόμμα αυτό εφηύρε για να αποφύγει να μιλήσει στην "ξύλινη" -αλλά σε κάθε περίπτωση πλήρη νοημάτων- λενινιστική ορολογία για τον ιμπεριαλισμό στη νέα εποχή. Έναν ιμπεριαλισμό, που απαλλαγμένος από το σοσιαλιστικό αντίπαλο δέος, εκδηλώνει την πλήρη (ολοκληρωτική;) επιθετικότητά του.
Θα σταματήσω εδώ όμως και σας παραπέμπω παρακάτω σε όσες ταινίες του μπορείτε να δείτε online.
ΥΓ 1. Έχει γράψει και ένα καταπληκτικό μυθιστόρημα πάνω στους ίδιους προβληματισμούς που το συστήνω ανεπιφύλακτα, το
Οργισμένος ΒαλκάνιοςΥΓ 2. Με ξάφνιασε θετικά η παραδοχή του Νικολαϊδη ότι ήταν οι κριτικοί της ανανεωτικής αριστεράς -και όχι της αριστεράς γενικά- που τον "κυνήγησαν" περισσότερο με τις κριτικές τους, όπως παραδέχεται σ'
αυτή τη συνέντευξή του! Απαραίτητη σημείωση: θεωρώ τον όρο "αριστερά", πόσο μάλλον τον όρο "ανανεωτική αριστερά" πολύ προβληματικούς και τους χρησιμοποιώ στα πλαίσια αυτού του υστερόγραφου μόνο επειδή τους χρησιμοποιεί και ο ποιητής.
Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα
Γλυκία συμμορία
Ο χαμένος τα παίρνει όλα (Μέρος 1ο)
Ο χαμένος τα παίρνει όλα (Μέρος 2ο)
Ευρυδίκη ΒΑ2037 (το ψάχνω στο δίκτυο)Πρωινή ΠερίπολοςThe zero years (torrent)Θα σε δω στην κόλαση αγάπη μου
Περισσότερα... »
